Aby obliczyć impedancję kondensatora, użyj wzoru Z = 1/(jωC) , gdzie Z jest zespoloną impedancją, j jest jednostką urojoną, ω jest częstotliwością kątową (2πf), a C jest pojemnością w faradach. Wielkość tej impedancji jest po prostu 1/(2πfC) , a kąt fazowy wynosi -90 stopni. Mówiąc najprościej, impedancja kondensatora mówi, jak bardzo przeciwstawia się on prądowi przemiennemu o określonej częstotliwości. Nie jest to opór stały: maleje wraz ze wzrostem częstotliwości. W przypadku kondensatorów pracy silnika prądu przemiennego, kondensatorów pompy wodnej i kondensatorów kompensacji oświetlenia prawidłowe obliczenie tej impedancji jest niezbędne do oszacowania poboru prądu, przesunięcia fazowego i wytwarzania ciepła. Kondensator prądu przemiennego
Impedancja kondensatora jest wielkością złożoną, która łączy reaktancję i przesunięcie fazowe w jeden wektor. W analizie obwodu prądu przemiennego jest to zapisane jako:
Z = 1 / (jωC) = -j / (ωC)
Tutaj, j jest jednostką urojoną (√-1), ω jest częstotliwością kątową w radianach na sekundę (ω = 2πf) oraz C jest pojemnością w faradach.
Termin X_C = 1 / (ωC) = 1 / (2πfC) jest znana jako reaktancja pojemnościowa. Reprezentuje wielkość oporu wobec przepływu prądu. Rzeczywista impedancja wynosi wtedy Z = -jX_C , co oznacza, że wektor impedancji leży całkowicie na ujemnej osi urojonej w płaszczyźnie zespolonej.
Ten znak -j ma znaczenie fizyczne. W obwodzie czysto pojemnościowym prąd wyprzedza napięcie dokładnie o 90 stopni. Złożona impedancja oddaje tę zależność fazową. Jeśli potrzebujesz wielkości tylko do bieżących obliczeń, możesz zignorować opcję -j i pracować z X_C.
Przejdźmy do prawdziwych obliczeń. Załóżmy, że masz kondensator 10 µF zasilany prądem przemiennym o częstotliwości 50 Hz, co jest typowe dla jednofazowych kondensatorów silnikowych. Wykonaj te trzy kroki.
Dlatego impedancja jest Z = -j318,31 Ω . Jeśli zmierzysz napięcie na kondensatorze i podzielisz przez tę wielkość, otrzymasz prąd, który przez niego przepływa.
Teraz powtórz te same obliczenia dla częstotliwości 60 Hz, która jest powszechna w Ameryce Północnej. ω = 2 × 3,14159 × 60 = 376,99 rad/s. Wtedy X_C = 1 / (376,99 × 0,00001) = 265,26 Ω. Impedancja spada o około 17%, gdy częstotliwość wzrasta z 50 Hz do 60 Hz. Dlatego ten sam kondensator może przepuszczać większy prąd w systemie 60 Hz niż w systemie 50 Hz, przy wszystkich pozostałych parametrach bez zmian.
Najważniejszą rzeczą do zrozumienia jest to, że impedancja kondensatora zmienia się wraz z częstotliwością. Przy niskich częstotliwościach kondensator wygląda prawie jak obwód otwarty, ponieważ X_C jest ogromne. Przy wysokich częstotliwościach zachowuje się bardziej jak zwarcie, ponieważ X_C zbliża się do zera. Ta właściwość jest wykorzystywana w obwodach filtrów, kondensatorach obejściowych i zastosowaniach sprzęgających.
Poniższa tabela przedstawia wielkość impedancji przy 50 Hz i 60 Hz dla typowych wartości stosowanych w kondensatorach roboczych silnika i korekcji współczynnika mocy.
| Pojemność | X_C przy 50 Hz | X_C przy 60 Hz |
|---|---|---|
| 1 µF | 3183 omów | 2653 omów |
| 2 µF | 1592 omów | 1326 Ω |
| 4 µF | 796 omów | 663 omów |
| 10 µF | 318 omów | 265 omów |
| 20 µF | 159 omów | 133 omów |
| 40 µF | 80 Ω | 66 omów |
Należy pamiętać, że wraz ze wzrostem pojemności impedancja maleje proporcjonalnie. Kondensator 20 µF ma o połowę mniejszą impedancję niż kondensator 10 µF przy tej samej częstotliwości.
Kiedy kondensatory są połączone, całkowita impedancja podlega tym samym zasadom kombinacji, co każda złożona impedancja. W przypadku kondensatorów połączonych szeregowo impedancje sumują się:
Z_całkowita = Z1 Z2 Z3 ...
Ponieważ każde Z ma postać -jX_C, jest to równoważne dodaniu reaktancji: X_total = X_C1 X_C2 ... Ponieważ reaktancja jest odwrotnie proporcjonalna do pojemności, oznacza to, że całkowita pojemność kondensatorów połączonych szeregowo jest wyrażona przez 1/C_total = 1/C1 1/C2 ...
W przypadku kondensatorów połączonych równolegle odwrotność całkowitej impedancji jest sumą odwrotności:
1/Z_całkowita = 1/Z1 1/Z2 1/Z3 ...
Odpowiednio całkowita reaktancja pojemnościowa wynosi X_C_total = 1 / (1/X_C1 1/X_C2 ...), co upraszcza do znanej zasady, że równoległe pojemności dodają: C_total = C1 C2 ...
Przykład: jeśli podłączysz kondensator 5 µF równolegle z kondensatorem 10 µF, efektywna pojemność wyniesie 15 µF. Przy 50 Hz impedancja kombinacji równoległej wynosi 1 / (2π × 50 × 15 × 10^-6) = 212,21 Ω. Jest to wartość niższa niż w przypadku każdego z samych kondensatorów, dlatego często stosuje się kondensatory równoległe w celu zmniejszenia całkowitej impedancji w projektach zasilaczy.
Idealny model kondensatora, z którego korzystaliśmy do tej pory, zakłada czysty składnik reaktywny. W rzeczywistości kondensator ma również małą zastępczą rezystancję szeregową (ESR) i równoważną indukcyjność szeregową (ESL). Te efekty pasożytnicze stają się coraz bardziej znaczące wraz ze wzrostem częstotliwości.
Całkowita impedancja rzeczywistego kondensatora wynosi w przybliżeniu:
Z = ESR j(ωL - 1/(ωC))
Przy niskich częstotliwościach dominuje człon 1/(ωC), a kondensator zachowuje się pojemnościowo. Przy wysokich częstotliwościach człon ωL staje się większy, a kondensator zachowuje się indukcyjnie. Częstotliwość, przy której reaktancje indukcyjne i pojemnościowe znoszą się wzajemnie, nazywana jest częstotliwością rezonansową:
f_res = 1 / (2π√(L·C))
Na przykład kondensator 10 µF z ESL 20 nH ma częstotliwość rezonansową około 225 kHz. Powyżej tej częstotliwości element nie działa już jako kondensator. Ma to kluczowe znaczenie w przypadku zasilaczy przełączających wysokiej częstotliwości i obwodów RF. W przypadku kondensatorów silnikowych prądu przemiennego częstotliwość robocza wynosi zwykle 50 Hz lub 60 Hz, czyli znacznie poniżej rezonansu, więc idealny wzór pozostaje dokładny.
Przy wyborze kondensatora do rozruchu, pracy silnika lub korekcji współczynnika mocy obliczenie impedancji ma bezpośredni wpływ na prąd znamionowy i cykl pracy. Na przykład kondensator 20 µF w obwodzie silnika 230 V, 50 Hz pobiera prąd o wartości około I = V / X_C = 230 / 159,2 = 1,44 A. Jeśli wybierzesz zbyt małą pojemność, impedancja wzrośnie, prąd spadnie, a silnik może nie wytwarzać wystarczającego momentu rozruchowego.
Z naszej pracy z kondensatorami pompy wodnej i chłodnicy widzieliśmy, że rzeczywista temperatura robocza często przekracza 85°C w szczelnych obudowach. W wyższych temperaturach wartość pojemności może dryfować, a efektywny ESR zwykle wzrasta. Oznacza to, że obliczona impedancja w warunkach nominalnych może nie odpowiadać zachowaniu w obwodzie po wielu godzinach pracy. Zawsze należy uwzględnić margines napięcia znamionowego i sprawdzić prąd znamionowy przy najwyższej oczekiwanej częstotliwości roboczej.
W celu kompensacji oświetlenia w lampach fluorescencyjnych lub LED kondensator znajduje się bezpośrednio przed siecią. Tutaj impedancja przy 50 Hz określa kompensację prądu biernego. Przy niewłaściwej pojemności korekcja współczynnika mocy może być nadmierna lub niedostateczna, co prowadzi do wyższych prądów liniowych i potencjalnych kar dla mediów.
Ogólna zasada jest taka, że przed obliczeniem impedancji należy zawsze sprawdzić rzeczywistą częstotliwość stosowania i napięcie zasilania. W niektórych przypadkach ten sam kondensator jest używany przy częstotliwości 50 Hz w jednym regionie i 60 Hz w innym. Jak pokazaliśmy wcześniej, impedancja zmniejsza się o około 17%, gdy częstotliwość wzrasta z 50 Hz do 60 Hz, więc kondensator o częstotliwości znamionowej 50 Hz może w rzeczywistości pobierać o 17% więcej prądu przy 60 Hz.
Reaktancja pojemnościowa X_C jest wielkością oporu przepływu prądu. To jest prawdziwa liczba. Impedancja Z jest liczbą zespoloną, która łączy reaktancję i fazę: Z = -jX_C. Wielkość Z równa się X_C, ale Z powoduje również przesunięcie fazowe o 90 stopni pomiędzy prądem i napięciem.
Impedancja jest odwrotnie proporcjonalna do częstotliwości. Wraz ze wzrostem częstotliwości X_C = 1/(2πfC) maleje, więc kondensator staje się bardziej przewodzący. Przy DC (f = 0) impedancja jest nieskończona, dlatego kondensator blokuje DC.
Teoretycznie jest nieskończony, ponieważ wzór na reaktancję pojemnościową ma w mianowniku częstotliwość. Idealny kondensator ostatecznie naładuje się do przyłożonego napięcia prądu stałego, a następnie nie będzie przepuszczał dalszego prądu.
Całkowita impedancja wynosi Z_total = R - jX_C. Odejmij reaktancję pojemnościową od rezystancji wektorowo. Wielkość wynosi |Z| = √(R² X_C²), a kąt fazowy wynosi -arctan(X_C/R).
Kondensatory równoległe dodają swoje pojemności, więc całkowita impedancja maleje. Przy tej samej częstotliwości połączenie równoległe ma niższą reaktancję niż jakikolwiek pojedynczy kondensator.
Reaktywna część impedancji jest ujemna w złożonym zapisie kondensatora (-jX_C). Jednakże wielkość |Z| jest zawsze dodatnią liczbą rzeczywistą. Znak ujemny wskazuje jedynie zależność fazową, a nie rezystancję o wartości ujemnej.